Video Clip
Liên kết website
Thống kê truy cập

1

Viện Nghiên cứu Tôn giáo tổ chức Hội thảo khoa học: Ba mươi năm nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam: Thành tựu và triển vọng

09/12/2021
Viện Nghiên cứu Tôn giáo tổ chức Hội thảo khoa học: Ba mươi năm nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam: Thành tựu và triển vọng
Sáng ngày 9/12/2021 tại Hội trường 27 Trần Xuân Soạn, Hai Bà Trưng, Hà Nội Viện Nghiên cứu Tôn giáo tổ chức Hội thảo khoa học: Ba mươi năm nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam: Thành tựu và triển vọng

Hội thảo khoa học: Ba mươi năm nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam: Thành tựu và triển vọng nằm trong chuỗi sự kiện Kỷ niệm Viện Nghiên cứu Tôn giáo 30 năm hình thành và phát triển (1991 – 2021).

Do tình hình dịch bệnh Covid 19 diễn biến phức tạp nên Hội thảo được tổ chức dưới 2 hình thức trực tuyến và trực tiếp. Tham dự Hội thảo có các đại biểu, các nhà khoa học đến từ nhiều cơ quan Nhà nước, các đơn vị nghiên cứu, các trường đại học như: Ban Tôn giáo Chính Phủ; Ủy Ban Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam; Học viện khoa học xã hội, Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Bộ môn Tôn Tôn giáo học, Đại học Khoa học xã hội và Nhân Văn; Viện Tôn giáo và Tín ngưỡng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh;… các học viên cao học, nghiên cứu sinh của Khoa Tôn giáo học, Học viện Khoa học xã hội và toàn thể cán bộ Viện Nghiên cứu Tôn giáo.

Trong báo cáo đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Chu Văn Tuấn nêu rõ Hội thảo này được tổ chức trong dịp kỷ niệm 30 năm thành lập Viện Nghiên cứu Tôn giáo. Mục tiêu chính của hội thảo là làm rõ và đánh giá một cách khách quan, thỏa đáng những thành tựu của nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam; chỉ ra những triển vọng cho lĩnh vực nghiên cứu này; kết nối, tạo mạng lưới các nhà nghiên cứu về tôn giáo, tín ngưỡng ở Việt Nam; và nâng cao nhận thức chung về tầm quan trọng của nghiên cứu tôn giáo trong khoa học xã hội nói riêng và với xã hội Việt Nam nói chung. Đây cũng là dịp để nhìn lại chặng đường 30 năm đóng góp cho việc xây dựng, phát triển ngành Tôn giáo học của Viện Nghiên cứu Tôn giáo.

Hội thảo đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của bạn bè đồng nghiệp gần xa đã gắn bó với Viện Nghiên cứu Tôn giáo trong 3 thập niên qua. Hội thảo đã nhận được 35 báo cáo tham luận rất phong phú về nội dung và giàu giá trị về thông tin, tư liệu từ các nhà nghiên cứu thuộc các cơ quan quản lý, các cơ sở nghiên cứu và giảng dạy về tôn giáo chủ yếu ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Các báo cáo đã không chỉ đáp ứng đúng mong muốn của Ban Tổ chức, mà còn đi xa hơn nữa, trong phát hiện và ghi nhận những thành tựu nghiên cứu và vấn đề nghiên cứu mới về tôn giáo. Nhìn chung, các báo cáo có thể chia thành 3 nhóm chủ đề chính như sau.

Nhóm chủ đề thứ nhất tập trung vào việc tổng kết lại tiến trình, ghi nhận và khẳng định những kết quả nghiên cứu và cũng là những đóng góp nổi trội của cán bộ Viện Nghiên cứu Tôn giáo về một số chủ đề cơ bản. Những tham luận sâu sắc về ý tưởng, tinh tế về những đúc kết của GS.TS. Đỗ Quang Hưng, PGS.TS. Nguyễn Hồng Dương, PGS.TS. Nguyễn Quang Hưng, PGS.TS. Trần Đăng Sinh và TS. Trần Thị Hà Giang, TS. Phạm Huy Thông, ThS. Lê Đình Nghĩa. Những tham luận này giúp người đọc mường tượng lại khởi đầu của Viện Nghiên cứu Tôn giáo, những bước đi đầu tiên trong kiến tạo hoạt động nghiên cứu, những giá trị về lý luận của các đề tài và những xuất bản của những nhà nghiên cứu đầu tiên. Nhiều người có thể không đọc hết được các công trình của GS Đặng Nghiêm Vạn và của PGS Nguyễn Duy Hinh. Nhưng đọc những tham luận sẽ dễ dàng thấy những điểm sáng trong những phát hiện về bản chất của tôn giáo và tín ngưỡng ở Việt Nam và hiểu tại sao những phát hiện ấy vẫn được trích dẫn nhiều lần sau này. Bài của ThS Lê Đình Nghĩa đặc biệt chỉ ra những đóng góp của cán bộ Viện Nghiên cứu Tôn giáo giai đoạn khởi đầu cho cách tiếp cận và giải pháp của chính quyền cho sự trỗi dậy và phát triển mau chóng của các nhóm Tin Lành ở miền núi phía Bắc sau Đổi mới.

PGS TS. Nguyễn Phú Lợi đóng góp một tham luận làm rõ sự vận dụng sáng tạo và phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề tôn giáo trong môi trường xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Tác giả chỉ ra rằng Đảng không chỉ làm sáng tỏ mà còn phát triển lý luận của học thuyết Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo trong chủ nghĩa xã hội, mà còn xây dựng hệ thống pháp luật tôn giáo của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cùng mối quan tâm này, nhóm các tác giả TS. Nguyễn Thị Quế Hương, ThS. Trương Thúy Trinh, và ThS. Phạm Thị Phương Anh đánh giá lại việc thực thi về quan điểm, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực tôn giáo, tín ngưỡng trong 30 năm qua (từ 1990 cho đến nay). Theo nhóm tác giả, những thành quả của việc thực thi quan điểm, chính sách, và pháp luật đó đã góp phần cung cấp những luận cứ khoa học cho việc hoạch định chính sách, xây dựng luật pháp về lĩnh vực tôn giáo ở Việt Nam hiện nay.

Bên cạnh những tham luận nêu trên, là những bài viết hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu về những tôn giáo lớn ở Việt Nam, như về Phật giáo (của PGS. TS Chu Văn Tuấn và ThS. Nguyễn Văn Quý; của TS. Phạm Thị Chuyền), về Công giáo (của TS. Ngô Quốc Đông), Một số tham luận khác của Vu Gia, TS. Vũ Thị Thu Hà, TS. Nguyễn Xuân Hùng, TS. Nguyễn Thị Quế Hương, TS. Nguyễn Ngọc Mai, ThS. Đỗ Duy Hưng và ThS. Lê Thị Thu Hiền, ThS. Phạm Minh Phương, ThS. Hoàng Thị Thu Hường, ThS. Vũ Thanh Bằng, TS. Vũ Văn Chung, ThS. Kim Thanh Sản đã đi rộng hơn trong việc tổng kết các nghiên cứu đã có bởi cộng đồng học thuật rộng lớn hơn về Phật giáo Nam truyền, đạo Tin Lành, tín ngưỡng truyền thống đặc biệt là tín ngưỡng thờ Tam phủ-Tứ phủ, tôn giáo nội sinh, Islam giáo, và Giáo Hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giê su Ky Tô.

Nhóm chủ đề thứ hai là các nghiên cứu về một số tôn giáo cụ thể, với sự tập trung vào các hoạt động trong quá khứ và ở hiện tại. Các nghiên cứu này vừa bao chứa những phát hiện mới về những giai đoạn lịch sử của tôn giáo, vừa là những xu hướng và thực trạng đáng chú ý hiện nay trong đời sống tôn giáo, như thấy trong các tham luận của PGS.TS Nguyễn Thị Minh Ngọc, ThS. Nguyễn Thị Trang và TS. Hoàng Văn Chung, TS. Ninh Thị Sinh về Phật giáo; của ThS. Trần Thị Phương Anh về nguyên nhân theo đạo Tin Lành của các tín đồ mới ở Hà Nội.

Nhóm chủ đề thứ ba có tính tổng hợp, và thể hiện sự hưởng ứng những vấn đề mới trong nghiên cứu tôn giáo, như sự cần thiết của nghiên cứu tôn giáo, giá trị và phát huy giá trị tôn giáo, nguồn lực và phát huy nguồn lực tôn giáo, biến đổi tôn giáo, đa dạng hóa tôn giáo, vấn đề về luật pháp về tôn giáo, và phương pháp nghiên cứu tôn giáo. Đó là tham luận Hòa thượng Thích Đồng Bổn (TS. Nguyễn Thành Nam) về sự cần thiết của nghiên cứu tôn giáo trong bối cảnh ngày nay; của TS. Lê Đức Hạnh về sử dụng phương pháp của Nhân học trong nghiên cứu tôn giáo; của PGS. TS. Đặng Thị Lan và TS. Nguyễn Thị Lê Thư về nhận diện và phát huy các giá trị đạo đức của Phật giáo vào xây dựng đạo đức xã hội ở Việt Nam hiện nay; của TS. Nguyễn Khắc Đức về phát huy nguồn lực tôn giáo; của TS. Dương Hoàng Lộc về mối quan hệ giữa thực hành tín ngưỡng và sinh thái; của TS. Phạm Thanh Hằng về “luật pháp nhân tôn giáo” của Nhật Bản và giá trị tham khảo cho Việt Nam; của CN. Nguyễn Đức Dũng về biến đổi đời sống tín ngưỡng, tôn giáo của người Khmer ở Tây Nam Bộ; ; của ThS. Mai Thùy Anh về hiện tượng tôn giáo mới, với trường hợp các nhóm thờ cúng Hồ Chí Minh)và của ThS. Lê Tuấn Dũng về đóng góp của hai vị thánh trong Công giáo là Augustin và Thoma d’Aquin qua quan niệm về con người.

Nhìn chung, các tham luận đều cho thấy từ những nghiên cứu ban đầu, từ những chủ đề mang tính nghiên cứu cơ bản, hệ thống các công trình nghiên cứu tôn giáo qua 30 năm đã có sự đa dạng hóa và tiến sâu vào nhiều chủ đề, lĩnh vực mới. Từ “mầm xanh” ban đầu, ngày nay nghiên cứu tôn giáo hay Tôn giáo học đã trở thành một thân cây trưởng thành, vững chãi, ngày càng vươn rộng cành lá. Tôn giáo học ở Việt Nam và bởi người Việt Nam đã mang lại những đóng góp hết sức quan trọng và giàu ý nghĩa cho việc làm rõ lịch sử, bản chất, cấu trúc, chức năng, ý nghĩa, giá trị, hiện trạng và dự đoán xu thế của tôn giáo và đời sống tôn giáo trong nước và quốc tế.

Những kết quả đáng ghi nhận đó, theo cách nói của GS. Đỗ Quang Hưng, rõ ràng phản ánh việc giới nghiên cứu tôn giáo ở Việt Nam đã kế thừa “di sản” của lối tiếp cận Mác- xít về tôn giáo đồng thời linh hoạt phù hợp di sản ấy với tình hình mới và những nhận thức mới về tôn giáo trong bối cảnh toàn cầu hóa. Do đó, những chân trời mới đã và còn tiếp tục được mở ra, mang lại nhiều cơ hội cho các nhà nghiên cứu khám phá và khẳng định đóng góp của mình.

Hội thảo đã kết thúc thành công, mặc dù Hội thảo chưa phản ánh hết được những kết quả nghiên cứu đáng được ghi nhận của toàn bộ hoạt động nghiên cứu tôn giáo bởi giới nghiên cứu tôn giáo trong cả nước nói chung, bởi cán bộ Viện Nghiên cứu Tôn giáo nói riêng trong 30 năm qua. Còn nhiều chủ đề nghiên cứu mà các kết quả chưa được tổng kết, còn nhiều vấn đề nghiên cứu về tôn giáo chưa được thảo luận thỏa đáng, còn những triển vọng trong nghiên cứu tôn giáo chưa được chỉ ra. Nhưng Hội thảo không chỉ là kết quả của một Hội thảo học thuật, mà còn có vai trò như khẳng định một dấu mốc mới của nghiên cứu tôn giáo hay Tôn giáo học ở Việt Nam vào giai đoạn thập niên thứ hai của thế kỷ XXI.

Cuối cùng PGS.TS. Chu Văn Tuấn, thay mặt Ban Tổ chức Hội thảo xin được trân trọng cám ơn các nhà khoa học đã ủng hộ và đóng góp cho Hội thảo giàu ý nghĩa này. PGS.TS. Chu Văn Tuấn cho rằng, đây cũng chính là những tình cảm và tâm huyết đối với việc xây dựng, phát triển ngành Tôn giáo học, đồng thời cũng là sự động viên, khích lệ đối với chặng đường sắp tới của Viện Nghiên cứu Tôn giáo. Hy vọng rằng, Hội thảo này sẽ gợi mở những chân trời mới cho ngành Tôn giáo học ở Việt Nam trong thời gian tới.

Các tin đã đưa ngày: